های‌فرکوئنسی یکی از دستگاه‌های قدیمی و شناخته‌شده در خدمات فیشیال است؛ همان دستگاهی که با الکترود شیشه‌ای روی پوست حرکت می‌کند و گاهی صدای ریز جرقه یا بویی شبیه ازن دارد.
در سالن‌ها بیشتر برای پوست مستعد جوش یا بعد از اکسترکشن از آن استفاده می‌شود، اما تبلیغات معمولا خیلی جلوتر می‌روند: «کشتن باکتری جوش»، «کنترل چربی»، «بستن منافذ»، «کلاژن‌سازی» و حتی «لیفت». برای بعضی از این ادعاها شواهد آزمایشگاهی وجود دارد، اما اثر روی میکروب در ظرف آزمایشگاه با درمان موثر آکنه روی پوست انسان یکی نیست.
دستگاه های‌فرکوئنسی صورت دقیقا چیست؟
در های‌فرکوئنسی رایج سالن، جریان الکتریکی متناوب با فرکانس بالا به یک الکترود شیشه‌ای منتقل می‌شود. داخل الکترود گاز وجود دارد و هنگام کار، تخلیه الکتریکی نور و گونه‌های واکنش‌پذیر در اطراف سطح الکترود ایجاد می‌کند.
Anais Brasileiros de Dermatologia، مجله علمی انجمن پوست برزیل، در سال ۲۰۲۲ یک دستگاه تجاری های‌فرکوئنسی را از نظر ویژگی‌های فیزیکی و اثر ضد‌میکروبی بررسی کرد. پژوهشگران هنگام کار دستگاه تشکیل ازن را اندازه‌گیری کردند و در محیط آزمایشگاهی کاهش قابل توجه برخی باکتری‌ها و قارچ‌ها را گزارش دادند.
در منابع زیبایی ممکن است برای این فناوری نام‌هایی مثل Direct High Frequency یا D’Arsonval هم ببینید. با این حال، مشخصات همه دستگاه‌ها یکسان نیست و برای کار عملی باید مدل واقعی و دستور سازنده همان دستگاه مبنا باشد.
های‌فرکوئنسی با RF یکی نیست
این دو فناوری زیاد با هم اشتباه گرفته می‌شوند. High Frequency Facial که با الکترود شیشه‌ای در فیشیال استفاده می‌شود، با Radiofrequency یا RF که برای گرم‌کردن کنترل‌شده بافت به کار می‌رود یک دستگاه نیست.
میکرونیدل RF هم روش دیگری است که سوزن وارد پوست می‌کند و انرژی رادیوفرکوئنسی را در عمق مشخصی تحویل می‌دهد. بنابراین شواهد مربوط به RF، میکرونیدل RF یا دستگاه‌های حرارتی عمیق‌تر را نمی‌توان به الکترود شیشه‌ای های‌فرکوئنسی نسبت داد.
چرا های‌فرکوئنسی را برای جوش استفاده می‌کنند؟
دلیل اصلی، اثر ضد‌میکروبی‌ای است که برای تخلیه الکتریکی و مواد واکنش‌پذیر ایجادشده اطراف الکترود مطرح می‌شود.
در مطالعه Anais Brasileiros de Dermatologia، باکتری Cutibacterium acnes ــ که در مقالات قدیمی‌تر با نام Propionibacterium acnes هم دیده می‌شود ــ در محیط آزمایشگاهی در معرض دستگاه قرار گرفت. تعداد کلونی‌های این باکتری بعد از تماس با های‌فرکوئنسی به شکل قابل توجهی کاهش پیدا کرد و کاهش برخی باکتری‌ها و قارچ‌های دیگر هم گزارش شد.
این نتیجه برای شناخت سازوکار احتمالی دستگاه مهم است، اما محدودیت اصلی را نباید فراموش کرد: آزمایش روی کشت میکروبی انجام شد، نه روی صورت افراد مبتلا به آکنه.
اثر ضد‌میکروبی آزمایشگاهی با درمان آکنه یکی نیست
خود پژوهشگران همان مطالعه تاکید کرده‌اند که برای سنجش اثر بالینی و تحمل‌پذیری دستگاه به مطالعات انسانی نیاز است.
پس می‌توان گفت «های‌فرکوئنسی در آزمایشگاه اثر ضد‌میکروبی نشان داده»، اما از همان داده نمی‌توان نتیجه گرفت «های‌فرکوئنسی درمان اثبات‌شده آکنه است». آکنه فقط یک عفونت ساده با یک باکتری نیست؛ انسداد فولیکول، سبوم، التهاب و عوامل دیگر هم در آن نقش دارند.
راهنمای درمان آکنه درباره روش‌های دستگاهی چه می‌گوید؟
American Academy of Dermatology یا AAD، انجمن متخصصان پوست آمریکا، در راهنمای به‌روز مدیریت آکنه درمان‌هایی مثل بنزوئیل پراکسید، رتینوئیدهای موضعی، بعضی آنتی‌بیوتیک‌ها، سالیسیلیک اسید، آزلائیک اسید و در موارد لازم درمان‌های سیستمیک را مطرح می‌کند.
همین راهنما می‌گوید شواهد موجود برای ارائه توصیه درباره بعضی روش‌های فیزیکی و نوری کافی نبوده است. های‌فرکوئنسی شیشه‌ای هم در این راهنما به‌عنوان درمان استاندارد آکنه توصیه نشده است.
بنابراین اگر در فیشیال از آن استفاده می‌شود، بهتر است نقش آن را مکمل بدانیم؛ نه جایگزین درمان پزشکی آکنه.
ازن در های‌فرکوئنسی چه نقشی دارد؟
هنگام تخلیه الکتریکی می‌تواند مقداری ازن و دیگر گونه‌های واکنش‌پذیر شکل بگیرد. مطالعه Anais Brasileiros de Dermatologia تشکیل ازن را هنگام کار دستگاه اندازه‌گیری کرد و نویسندگان احتمال دادند بخشی از اثر ضد‌میکروبی از همین محیط اکسیداتیو ناشی شود.
این موضوع را نباید با عبارت‌هایی مثل «اکسیژن‌رسانی عمیق به پوست» یکی دانست. تشکیل ازن اطراف الکترود با رساندن اکسیژن به سلول‌های پوست به معنای پزشکی آن یک چیز نیست.
بوی بیشتر یا جرقه قوی‌تر یعنی نتیجه بهتر؟
نه. شدت بو، صدای جرقه یا میزان گزگز معیار مناسبی برای سنجش اثربخشی نیست.
از داده آزمایشگاهی نمی‌توان نتیجه گرفت که مراجعه‌کننده باید جرقه قوی‌تر یا زمان طولانی‌تری تحمل کند تا نتیجه بهتری بگیرد. تنظیم دستگاه باید بر اساس دستور سازنده، وضعیت پوست و هدف سرویس انجام شود.
National Occupational Standards یا NOS، استاندارد حرفه‌ای بریتانیا برای درمان‌های الکتریکی صورت، می‌گوید تجهیزات و مدت درمان باید مطابق پروتکل تنظیم شوند، واکنش پوست در طول کار پایش شود و در صورت واکنش نامطلوب اقدام مناسب انجام شود.
های‌فرکوئنسی بعد از اکسترکشن لازم است؟
در بعضی آموزش‌های سنتی فیشیال، های‌فرکوئنسی بعد از تخلیه کومدون‌ها به‌عنوان مرحله‌ای با هدف ضد‌میکروبی استفاده می‌شود. اثر آزمایشگاهی دستگاه برای این انتخاب یک منطق اولیه ایجاد می‌کند، اما شواهد فعلی نشان نمی‌دهند بعد از هر اکسترکشن حتما باید های‌فرکوئنسی انجام شود.
اگر پوست بعد از اکسترکشن خیلی قرمز، خراشیده یا تحریک‌شده است، اضافه‌کردن یک مرحله الکتریکی فقط برای کامل‌کردن ترتیب ثابت پروتکل لزوما بهترین تصمیم نیست.
همان‌طور که در فیشیال پوست چیست؟ توضیح داده‌ایم، مراحل فیشیال باید بر اساس نیاز همان پوست انتخاب شوند، نه اینکه برای همه به یک شکل تکرار شوند.
های‌فرکوئنسی منافذ را می‌بندد؟
نه به معنایی که معمولا در تبلیغات گفته می‌شود. منافذ پوست دریچه‌ای ندارند که با جریان برق باز و بسته شوند.
ممکن است ظاهر پوست بعد از سرویس برای مدتی متفاوت شود، اما این با تغییر دائمی ساختار منفذ یکی نیست. بنابراین «بستن منافذ» توضیح دقیقی برای اثر های‌فرکوئنسی نیست.
های‌فرکوئنسی جوش سرسیاه را تخلیه می‌کند؟
خیر. های‌فرکوئنسی وسیله اکسترکشن نیست و قرار نیست یک کومدون را از فولیکول خارج کند.
ضمن اینکه هر نقطه تیره روی بینی جوش سرسیاه نیست. در مقاله تفاوت جوش سرسیاه و فیلامنت سباسه توضیح داده‌ایم که چرا پیش از تخلیه باید ماهیت ضایعه مشخص باشد.
آیا های‌فرکوئنسی چربی پوست را کم می‌کند؟
این ادعا در آموزش و بازاریابی دستگاه زیاد دیده می‌شود، اما شواهد بالینی باکیفیتی که نشان دهد های‌فرکوئنسی تولید سبوم را به‌طور قابل پیش‌بینی و ماندگار کاهش می‌دهد محدود است.
ممکن است پوست بعد از سرویس موقتا خشک‌تر یا کم‌چرب‌تر احساس شود، اما این حس به‌تنهایی ثابت نمی‌کند فعالیت غدد سباسه برای مدت طولانی تغییر کرده است.
آیا های‌فرکوئنسی کلاژن‌سازی یا لیفت ایجاد می‌کند؟
برای های‌فرکوئنسی شیشه‌ای شواهد بالینی قوی‌ای که وعده «کلاژن‌سازی شدید» یا «لیفت صورت» را پشتیبانی کند نداریم.
بخشی از سردرگمی از مخلوط‌شدن شواهد High Frequency Facial با Radiofrequency می‌آید. RF و میکرونیدل RF فناوری‌های متفاوتی هستند و نتایج آن‌ها را نمی‌توان به الکترود شیشه‌ای نسبت داد.
اگر پوست بعد از سرویس کمی صورتی‌تر یا شاداب‌تر دیده شود، این تغییر ظاهری به‌تنهایی اثبات ساخت کلاژن جدید یا لیفت نیست.
الکترود نارنجی و بنفش چه تفاوتی دارند؟
طراحی الکترود و گاز داخل آن می‌تواند روی رنگ نور دیده‌شده اثر بگذارد. در بازار برای رنگ‌های مختلف ادعاهایی مثل «مخصوص جوش» یا «مخصوص جوان‌سازی» نوشته می‌شود.
اما صرف رنگ الکترود برای نتیجه‌گیری درباره اثر درمانی کافی نیست. مشخصات فنی همان دستگاه و دستور سازنده مهم‌تر از نام بازاری رنگ‌هاست.
های‌فرکوئنسی همان پلاسما تراپی است؟
نه لزوما. مطالعه Anais Brasileiros de Dermatologia تخلیه ایجادشده توسط دستگاه آزمایش‌شده را در چارچوب پلاسما و گونه‌های واکنش‌پذیر بررسی کرده است، اما در بازار زیبایی «پلاسما» نام روش‌ها و دستگاه‌های متفاوتی است.
پلاسماپن، بعضی دستگاه‌های پلاسما جت و High Frequency Wand الزاما یک فناوری، توان، عمق اثر یا کاربرد ندارند. نتیجه یک دستگاه را نباید فقط به دلیل اشتراک در واژه «پلاسما» به دستگاه دیگری نسبت داد.
های‌فرکوئنسی برای آکنه شدید مناسب است؟
آکنه ندولار، کیستیک، دردناک یا گسترده موضوعی فراتر از یک فیشیال معمولی است. راهنمای AAD برای آکنه شدید یا مواردی که به درمان‌های استاندارد پاسخ نداده‌اند، گزینه‌های پزشکی مشخصی را مطرح می‌کند.
در چنین شرایطی جمله «دستگاه باکتری جوش را می‌کشد» نباید باعث شود ارزیابی متخصص پوست به تعویق بیفتد. گاهی مهم‌ترین تصمیم فیشیالیست استفاده‌نکردن از دستگاه و ارجاع مراجعه‌کننده است.
اگر فقط چند جوش التهابی وجود داشته باشد چطور؟
شرایط متفاوت است. ممکن است های‌فرکوئنسی، اگر با دستور دستگاه و وضعیت پوست سازگار باشد، به‌عنوان یک مرحله مکمل در پروتکل پوست مستعد جوش استفاده شود.
توضیح دقیق‌تر برای مراجعه‌کننده این است که «این دستگاه اثر ضد‌میکروبی آزمایشگاهی نشان داده و ممکن است به‌عنوان مرحله مکمل استفاده شود»، نه اینکه «این دستگاه آکنه را درمان می‌کند».
چه زمانی استفاده از های‌فرکوئنسی نیاز به احتیاط دارد؟
درمان الکتریکی صورت باید با شرح حال و ارزیابی پوست شروع شود. NOS در استاندارد درمان‌های الکتریکی صورت تاکید می‌کند که موارد منع مطلق و نسبی مرتبط با درمان، سابقه پزشکی، داروها، وضعیت پوست و سابقه درمان‌های قبلی باید در انتخاب سرویس در نظر گرفته شوند.
این استاندارد در صفحه عمومی خود یک فهرست واحد و اختصاصی از موارد منع برای همه مدل‌های های‌فرکوئنسی ارائه نمی‌کند. به همین دلیل بهتر است فهرست‌های پراکنده اینترنتی را جای دستور سازنده و ارزیابی حرفه‌ای نگذاریم.
برای دستگاهی که واقعا در سالن استفاده می‌شود، دستور همان سازنده، آموزش معتبر و مقررات محل فعالیت باید مبنای تصمیم باشند. اگر وضعیت پزشکی یا محدودیت دستگاه روشن نیست، انجام‌ندادن سرویس تا زمان مشخص‌شدن شرایط انتخاب محافظه‌کارانه‌تری است.
داروها و درمان‌های اخیر را در مشاوره بپرسید
NOS سابقه درمان، داروها، شرایط پزشکی و وضعیت فعلی پوست را از اطلاعاتی می‌داند که باید در برنامه درمان الکتریکی صورت در نظر گرفته شوند.
این موضوع در عمل مهم است، چون پوستی که به‌تازگی تحریک شده یا فردی که درمان پزشکی یا داروی موثر بر پوست دارد، لزوما شرایط مشابه مراجعه‌کننده دیگر را ندارد. در چنین مواردی به‌جای حدس‌زدن، باید محدودیت همان دستگاه و در صورت لزوم نظر متخصص مربوط بررسی شود.
به همین دلیل آنالیز پوست قبل از فیشیال فقط تشخیص چرب یا خشک بودن پوست نیست؛ سابقه مراقبت و درمان هم روی انتخاب مراحل فیشیال اثر دارد.
های‌فرکوئنسی چند دقیقه باید انجام شود؟
یک عدد ثابت برای همه دستگاه‌ها و همه پوست‌ها نداریم. توان خروجی، نوع الکترود، روش تماس، هدف سرویس و محدودیت سازنده متفاوت‌اند.
حتی مطالعه آزمایشگاهی Anais Brasileiros de Dermatologia را نباید به نسخه زمانی برای پوست انسان تبدیل کرد، چون آزمایش روی کشت میکروبی انجام شده است.
زمان درمان باید از دستور همان دستگاه و واکنش واقعی پوست بیاید، نه از قانون «هرچه بیشتر، بهتر».
اگر حین کار پوست بسوزد یا درد بگیرد چه کنیم؟
سوزش واضح، درد، قرمزی شدید یا ناراحتی غیرمنتظره را نباید با جمله «طبیعی است، دستگاه دارد کار می‌کند» نادیده گرفت.
NOS می‌گوید حس و صدای دستگاه باید پیش از درمان برای مراجعه‌کننده توضیح داده شود، واکنش پوست در طول کار پایش شود و در صورت واکنش نامطلوب اقدام مناسب انجام شود. اگر دستگاه رفتار غیرعادی دارد یا الکترود آسیب دیده، ادامه کار منطقی نیست.
های‌فرکوئنسی برای همه فیشیال‌ها لازم نیست
داشتن دستگاه در سالن به این معنی نیست که هر مراجعه‌کننده باید از آن استفاده کند. پوست خشک و تحریک‌شده، پوست دارای چند جوش التهابی، پوست سالم بدون هدف مشخص و فردی با محدودیت پزشکی چهار وضعیت متفاوت‌اند.
پروتکل حرفه‌ای باید از نیاز پوست ساخته شود، نه از فهرست دستگاه‌هایی که در سالن وجود دارند.
درباره های‌فرکوئنسی چه ادعاهایی را بهتر است کنار بگذاریم؟
ادعاهایی مثل «باکتری جوش را صددرصد از بین میبرد»، «منافذ را می‌بندد»، «چربی پوست را برای همیشه تنظیم می‌کند»، «کلاژن‌سازی شدید ایجاد می‌کند» یا «جای جوش را درمان می‌کند» فراتر از شواهد فعلی‌اند.
توضیح قابل دفاع‌تر این است که های‌فرکوئنسی با الکترود شیشه‌ای یک روش الکتریکی قدیمی در خدمات زیبایی است که اثر ضد‌میکروبی در شرایط آزمایشگاهی نشان داده و ممکن است به‌عنوان مرحله مکمل در بعضی پروتکل‌های پوست مستعد جوش استفاده شود؛ اما برای اثبات اثر بالینی آن روی آکنه و نتیجه طولانی‌مدت، داده انسانی قوی‌تری لازم است.
کار حرفه‌ای با روشن‌کردن دستگاه شروع نمی‌شود
مهم‌ترین مهارت در های‌فرکوئنسی انتخاب شدت یا نوع الکترود نیست. اول باید بدانیم چرا این مرحله را انجام می‌دهیم.
اگر هدف مشخص نیست، پوست شرایط مناسبی ندارد یا محدودیت پزشکی مطرح است، حذف دستگاه از سرویس می‌تواند تصمیم حرفه‌ای‌تری باشد. های‌فرکوئنسی ابزار است، نه درمان همه‌کاره؛ ارزش آن وقتی بیشتر می‌شود که اثر شناخته‌شده را از ادعایی که هنوز اثبات نشده جدا کنیم.
